Volgens schattingen heeft ongeveer één op de acht Nederlanders een beperking. Ze hebben een visuele, auditieve, lichamelijke, psychische en/of verstandelijke beperking. Zij kunnen drempels ervaren als de samenleving daar niet genoeg rekening mee houdt. Toegankelijkheid gaat over het wegnemen van die drempels. In dit beknopte onderzoek bekeek de rekenkamer hoe de gemeente Lansingerland aan toegankelijkheid werkt.

Gemeenten hebben de wettelijke plicht om een beleidsagenda op te stellen over toegankelijkheid. Ook moeten ze laten toetsen of hun apps en websites ook goed te gebruiken zijn voor mensen met bijvoorbeeld een visuele of motorische beperking. We onderzochten hoe Lansingerland dit doet. Ook keken we kort naar wat de gemeente verder nog doet voor toegankelijkheid.

Uit het onderzoek blijkt:

Lansingerland werkt duidelijk aan technisch toegankelijke digitale dienstverlening en communicatie. Want zij heeft twee derde van haar apps en websites hierop laten toetsen. Ook werkt de gemeente met voorlichting, trainingen en aanpassingen aan betere technische toegankelijkheid van onder meer de website Lansingerland.nl. Hiervoor zijn plannen vastgesteld, ambtenaren aangewezen en is budget vrijgemaakt.

Andere onderdelen vragen nog aandacht.

Ten eerste heeft Lansingerland geen Lokale Inclusie Agenda, terwijl het voor gemeenten wel verplicht is om zo’n lokaal beleidskader over toegankelijkheid op te stellen. De gemeente heeft in 2023 wel een zogeheten Quickscan Toegankelijkheid uitgevoerd. Daarmee heeft de gemeente ze wel een goed startpunt voor het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda.

Ten tweede zijn er in de ambtelijke organisatie weinig lokale beleidskaders bekend waarin concrete toegankelijkheidsacties voor de gemeente staan. Toen de rekenkamer hierom vroeg, ontving ze één beleidskader met concrete voorgenomen toegankelijkheidsacties erin.

Ten derde werkt de gemeente in bescheiden mate aan fysieke toegankelijkheid. Er zijn sinds 2016 geen schouwonderzoeken naar toegankelijkheid van buitenruimte of (gemeentelijk) vastgoed gedaan, alleen naar de toegankelijkheid van stemlocaties tijdens verkiezingen.

Capelle aan den IJssel bestrijdt onderwijsachterstanden ruimhartig door relatief veel peuters toegang te geven tot voorschoolse educatie. Het aantal peuters dat deelneemt aan voorschoolse educatie blijft echter achter. Verder ondersteunde de gemeente via een aanvullende subsidie activiteiten voor kinderen tot en met 12 jaar, maar zijn de resultaten daarvan onbekend. De gemeente is wettelijk verplicht te zorgen voor voldoende aanbod van voorschoolse educatie om zo onderwijsachterstanden bij peuters tegen te gaan. Ook moet de gemeente jaarlijks overleg voeren en afspraken maken met kinderopvangorganisaties en schoolbesturen. De rekenkamer heeft onderzocht of Capelle aan den IJssel hierin is geslaagd en haar doelstellingen heeft bereikt. bereik voorschoolse educatie blijft achter In Capelle aan den IJssel komen relatief veel peuters in aanmerking voor voorschoolse educatie. Dit komt ten eerste doordat peuters al op relatief jonge leeftijd kunnen deelnemen aan voorschoolse educatie. Ten tweede hanteert de gemeente relatief brede criteria om te bepalen welke peuters er onder de doelgroep vallen. De gemeente streefde ernaar om 70% van de peuters uit de doelgroep te bereiken, maar dat is niet gelukt. In 2023 en 2024 namen respectievelijk 58% en 59% van de peuters deel aan voorschoolse educatie. resultaten aanvullende subsidieregeling zijn onbekend De gemeente heeft aanvullend financiële ondersteuning geboden aan het basisonderwijs en de bibliotheek voor activiteiten gericht op het bestrijden van onderwijsachterstanden voor kinderen tot en met 12 jaar. De gemeente heeft echter geen zicht op de resultaten doordat de subsidieregeling te breed is opgezet en de gemeente geen resultaatafspraken heeft gemaakt met bassischolen. Met de bibliotheek zijn er wel resultaatafspraken gemaakt. De gemeente heeft de subsidieregeling ondertussen grotendeels stopgezet. gemeente maakt niet over alle verplichte thema’s afspraken Uit het onderzoek blijkt verder dat de gemeente gedeeltelijk heeft nagelaten de wettelijk verplichte jaarlijkse afspraken te maken met kinderopvangorganisaties en schoolbesturen. Ook dient de gemeente jaarlijks overleg te voeren over onderwijsachterstanden. Dit doet de gemeente pas sinds 2023. college neemt alle aanbevelingen over Uit de conclusies volgen een drietal aanbevelingen. Ten eerste beveelt de rekenkamer aan om de toeleiding naar voorschoolse educatie te verbeteren, zodat er meer peuters kunnen worden bereikt. Met de tweede aanbeveling roept de rekenkamer het college op om de wettelijk verplichte afspraken te maken en jaarlijks te monitoren of deze nog voldoen. Ten slotte beveelt de rekenkamer aan om concrete doelen op te stellen voor zowel de toeleiding als de afspraken met betrokken organisaties en deze doelen in het beleid vast te leggen. Het college van B en W neemt de aanbevelingen van de rekenkamer over.  

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het ondersteunen van kwetsbare inwoners, op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO 2015). Het gaat hierbij bijvoorbeeld om ondersteuning thuis, zoals huishoudelijke hulp of woningaanpassingen. Het doel van deze ondersteuning is dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Gemeenten zijn naast de uitvoering, ook verantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit die aanbieders leveren binnen de Wmo. Daarnaast is het wenselijk dat gemeente voldoende zicht hebben op de uitvoering van de Wmo om de passendheid van beleid en regelingen te monitoren. Er zijn echter landelijk zorgen over de kwaliteit van de Wmo. Cliëntenorganisatie Ieder(in) schreef in 2022 in een brief aan de Tweede Kamer dat het toezicht op de uitvoering van de Wmo in veel gemeenten onvoldoende is. Ook de Inspectie Gezondheid en Jeugd constateert dat de kwaliteit van het Wmo-toezicht achterblijft. De rekenkamer heeft een onderzoek uitgewerkt naar de mate waarin de gemeente Lansingerland zicht heeft op de kwaliteit en resultaten van de uitvoering van de WMO. De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: In hoeverre heeft de gemeente Lansingerland inzicht in de kwaliteit en resultaten van de uitvoering van de Wmo? De uitvoering van het onderzoek is gestart in maart 2025. Het rapport wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2025 aangeboden aan de gemeenteraad.

Eind februari 2020 werden in Nederland de eerste gevallen van COVID-19 geconstateerd. Het was snel duidelijk dat corona, en de bestrijding daarvan, uitzonderlijke economische en maatschappelijke gevolgen zou hebben. In aanvulling op landelijke maatregelen, voerden gemeenten eigen economisch en maatschappelijk beleid om deze negatieve gevolgen verder te beperken. Het ging in de gemeente Rotterdam onder meer om subsidies, leningen en coulance aan ondernemers en zzp’ers en maatschappelijke steun aan burgers. Dit rekenkameronderzoek kijkt naar de economische en maatschappelijke steunmaatregelen die de gemeente Rotterdam heeft genomen. De rekenkamer onderzoekt hoe de maatregelen tot stand zijn gekomen, in hoeverre deze maatregelen passend waren, of de doelen zijn bereikt en wat de gemeente daarvan kan leren voor een volgende crisis. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre zijn het economische en maatschappelijke coronasteunbeleid en de coronasteunmaatregelen van de gemeente Rotterdam passend vormgegeven, zijn de doelen bereikt en heeft de gemeente daarvan geleerd? De uitvoering van het onderzoek start in mei 2024. Het rapport wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 aan de gemeenteraad aangeboden.

De gemeente Rotterdam voert diverse grote projecten uit in de stad, waarmee grote investeringen in financiële middelen en capaciteit zijn gemoeid. De raad wordt op verschillende manieren over de uitvoering van deze projecten geïnformeerd. Eén daarvan is de Regeling risicovolle projecten die sinds 2012 bestaat. De regeling is aanvullend op andere instrumenten en bedoeld voor een beperkt aantal zeer complexe projecten. Tot op heden is nog niet onderzocht of de regeling voldoet aan de verwachtingen en opbrengt wat was beoogd. Vanwege het belang van een goede informatievoorziening voor de raad bij dergelijke complexe dossiers, heeft de rekenkamer in de onderzoeksprogrammering van 2023 een onderzoek aangekondigd naar dit onderwerp. Met dit onderzoek beoogt de rekenkamer inzicht te geven in de werking van de Regeling risicovolle projecten en of deze regeling de bijdraagt aan de controlerende taak van de gemeente. Hierbij wordt gekeken naar de gestelde criteria, procesafspraken over de uitvoering en afspraken over de informatievoorziening. Daarnaast wordt onderzocht of de regeling de gemeenteraad helpt haar controlerende taak beter uit te voeren en wat de meerwaarde van de Regeling risicovolle projecten is ten opzichte van andere vergelijkbare instrumenten. De rekenkamer zal bij dit onderzoek specifiek kijken naar de twee projecten waarbij de regeling is toegepast: Feyenoord City en Boijmans van Beuningen. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre draagt de Regeling risicovolle projecten bij aan de uitvoering van de controlerende taak van de gemeenteraad bij grote projecten en in hoeverre heeft de regeling meerwaarde ten opzichte van andere instrumenten die de gemeenteraad ter beschikking staan? De uitvoering van het onderzoek start in maart 2024 en het definitieve rapport wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024 aangeboden aan de raad.

Armoedebestrijding is de laatste jaren een prominent thema op de politieke agenda. Gemeenten hebben een centrale rol in armoedebestrijding: zij voeren een aantal landelijke regelingen rondom inkomensondersteuning uit en bieden eigen zogeheten lokale inkomensregelingen aan. Recent onderzoek laat zien dat gemeenten met zulke lokale inkomensregelingen niet alle burgers bereiken die er recht op hebben. Bij gemeenten is daarom behoefte aan inzicht in de doeltreffendheid van het beleid. Het beoogde doel van de lokale inkomensregelingen is om burgers in armoede te ondersteunen, maar worden deze mensen echt bereikt en zijn ze ermee geholpen? De rekenkamer werkt in deze onderzoeksopzet een onderzoek uit naar het beleid en de uitvoering naar lokale inkomensregelingen in de gemeenten Barendrecht, Capelle aan den IJssel en Lansingerland. Deze gemeenten worden op basis van dezelfde onderzoeksopzet, maar los van elkaar onderzocht. Waar mogelijk en relevant zullen de bevindingen in de verschillende gemeenten met elkaar vergeleken worden. De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: In hoeverre lukt het de gemeenten Barendrecht, Capelle aan den IJssel en Lansingerland om inwoners die leven in (dreigende) armoede met behulp van lokale inkomensregelingen te ondersteunen? De uitvoering van het onderzoek start in maart 2024. Het rapport wordt naar verwachting in december 2024 aangeboden aan de gemeenteraden van de gemeenten.

De decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 maakte gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van het totale aanbod van jeugdzorg. Voor een goede uitvoering van deze taken dienen gemeenten waar nodig samen te werken. Dertien gemeenten in de regio Rijnmond werken daartoe samen in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR), waaronder de zes gemeenten waarvoor de Rekenkamer Rotterdam de rekenkamerfunctie vervult. Binnen deze gemeenschappelijke regeling kopen de deelnemende gemeenten gezamenlijk verschillende typen jeugdhulp in. De rekenkamer beoogt te onderzoeken of de manier waarop de inkoop van specialistische jeugdhulp en het financieren van jeugdreclassering, jeugdbescherming en Veilig Thuis regionaal zijn vormgegeven in de GRJR voldoen aan de verwachtingen van regionaal samenwerken. Om dit doel te bereiken wil de rekenkamer onder andere in beeld brengen hoe de ontwikkeling van de vraag en de kosten van bovenlokale jeugdhulp in de afgelopen jaren is geweest. Tevens zal de rekenkamer de wijze waarop de GRJR stuurt op deze (en toekomstige) ontwikkelingen en de manier waarop de GRJR stuurt op de prestaties van gecontracteerde en gesubsidieerde aanbieders beoordelen. Ten slotte evalueert de rekenkamer in het onderzoek de manier waarop de GRJR de samenwerking tussen gemeenten faciliteert en gemeenten informeert. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre is de GRJR in staat om de bovenlokale jeugdhulp op een effectieve en efficiënte manier te organiseren, wordt hiermee de ambitie om de jeugdhulp zo optimaal mogelijk vorm te geven waargemaakt en worden de gemeenten hierover adequaat geïnformeerd? De uitvoering van het onderzoek start in oktober 2023 en het definitieve rapport wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 aangeboden aan de raad.

Het doel van dit onderzoek is inzicht geven in de effectiviteit van het Rotterdamse verkeersveiligheidsbeleid. Dat doet de rekenkamer door onderzoek te doen naar: